ตำนานซานต้าไอซ์แลนด์: Yule Lads, Grýla และคริสต์มาสแบบเมืองหนาว

หากใครเคยคิดว่าซานตาคลอสมีแค่คนเดียวที่เดินแจกของขวัญทั่วโลก คงต้องแปลกใจเมื่อรู้ว่าที่ไอซ์แลนด์นั้น “ซานต้า” มีถึง 13 คน และแต่ละคนมีนิสัยประหลาดชวนหัวเราะรวมถึงอดีตที่น่ากลัวมาก่อน ไม่เพียงเท่านั้น พวกเขายังมี “แม่โทรลล์ยักษ์” นามว่า Grýla และ “แมวคริสต์มาสยักษ์” ผู้ดุร้าย ที่ไล่ล่าคนที่ไม่ได้แต่งกายด้วยเสื้อผ้าใหม่ในคืนคริสต์มาสอีกด้วย

ตำนานนี้ถือเป็นเอกลักษณ์ที่สุดของประเทศไอซ์แลนด์ และเต็มไปด้วยเสน่ห์แบบดิบ ๆ ของโลกนอร์ดิกโบราณ สะท้อนความเชื่อเกี่ยวกับธรรมชาติ ความหนาว และการใช้เรื่องเล่าเพื่อสอนเด็ก ๆ ให้รู้จักวินัยและความดี เป็นหนึ่งในตำนานคริสต์มาสที่ทั้งลึกลับ ดุดัน และน่าหลงใหลที่สุดในยุโรปเหนือ

กำเนิดของซานต้าไอซ์แลนด์: โทรลล์แห่งภูเขาน้ำแข็งและตำนานพื้นบ้านนอร์ดิก

ต้นกำเนิดของ Yule Lads

Yule Lads หรือ “Jólasveinar” ปรากฏในคติพื้นบ้านของไอซ์แลนด์มานานหลายศตวรรษ พวกเขาไม่ได้เป็นนักให้ของขวัญในภาพจำแบบตะวันตกในช่วงแรก แต่ถูกเล่าให้เป็น “โทรลล์ขี้แกล้ง” ที่ลงมาจากภูเขาในฤดูหนาวเพื่อก่อกวนผู้คน

บางตำนานบอกว่าพวกเขาเป็นบุตรของโทรลล์คู่หนึ่งที่อาศัยในภูเขาหิมะ ชีวิตของพวกเขาผูกพันกับธรรมชาติอันโหดร้ายของไอซ์แลนด์ และนิสัยแต่ละคนสะท้อนพฤติกรรมป่วน ๆ เช่น ขโมยอาหาร แอบดูคนทำงานครัว หรือร้องเสียงดังในตอนกลางคืน

ต่อมาวัฒนธรรมคริสต์มาสแบบตะวันตกเข้ามามีอิทธิพลในยุโรป ทำให้ภาพลักษณ์ของ Yule Lads ค่อย ๆ อ่อนโยนขึ้น กลายเป็น “ซานต้าไอซ์แลนด์เวอร์ชันพื้นบ้าน” แต่ยังคงเก็บเอกลักษณ์ที่แปลกประหลาดและสนุกสนานเอาไว้ครบถ้วน

Yule Lads ทั้ง 13 ตน และนิสัยประหลาดเฉพาะตัว

แม้ปัจจุบันพวกเขาจะถูกย้อมด้วยภาพลักษณ์แสนดี แต่ในตำนานดั้งเดิม Yule Lads แต่ละตนมีนิสัยขี้แกล้งไม่เหมือนกัน

รายชื่อแบบดั้งเดิม เช่น

• Stekkjastaur โทรลล์ชอบแอบแกล้งแกะ

• Giljagaur ชอบแอบเข้าโรงคอกวัว

• Stúfur ตัวเตี้ย ชอบเอาเศษอาหารจากก้นหม้อ

• Þvörusleikir ชอบเลียช้อนและเครื่องครัว

• Kertasníkir ขโมยเทียนเด็ก

ตั้งแต่วันที่ 12 ธันวาคมจนถึงคริสต์มาส Yule Lads จะทยอยลงมาทีละคนจนครบ 13 ตน เด็ก ๆ จึงต้องเอาถุงเท้าไปแขวนไว้ริมหน้าต่าง หากเป็นเด็กดี พวกเขาจะใส่ขนมหรือของขวัญเล็ก ๆ ไว้ให้ แต่ถ้าเป็นเด็กดื้อ มักจะได้ “มันฝรั่งเน่า” เป็นสัญลักษณ์ของการทำความผิด

นี่คือระบบ “ให้รางวัลและลงโทษ” แบบโบราณที่ซ่อนในตำนานน่ารัก ๆ ของประเทศไอซ์แลนด์นั่นเอง

Grýla: แม่โทรลล์ผู้ดุร้ายและสัญลักษณ์ของฤดูหนาวอันโหดร้าย

หลัง Yule Lads อีกหนึ่งตำนานโด่งดังของไอซ์แลนด์คือ Grýla แม่โทรลล์ร่างยักษ์ผู้มีนิสัยน่ากลัว เชื่อว่าหากเด็กดื้อ ไม่เชื่อฟัง หรือไม่ทำงานบ้าน เธอจะลงมาจากภูเขาเพื่อลากเด็กเหล่านั้นกลับไปกิน

เรื่องเล่านี้สะท้อนภูมิหลังของสังคมเกษตรในยุคโบราณที่เด็กทุกคนต้องช่วยงานในช่วงฤดูหนาว ไม่งั้นครอบครัวอาจอยู่รอดไม่ได้ ด้วยสภาพอากาศที่หนาวจัดและโหดร้าย

ดังนั้น Grýla จึงไม่ได้เป็นเพียงปีศาจ แต่เป็น “ตัวแทนของภัยธรรมชาติ” ที่ต้องเคารพและหวาดกลัว

แมวคริสต์มาส Jólakötturinn: ตัวละครที่น่ากลัวไม่แพ้ใคร

นอกจาก Yule Lads และ Grýla ยังมีอีกหนึ่งตัวละครสำคัญคือ Jólakötturinn หรือ “แมวคริสต์มาสยักษ์” แมวตนนี้มักจะออกล่าในคืนคริสต์มาส และมีความเชื่อว่า หากใครไม่มีเสื้อผ้าใหม่ในช่วงสิ้นปี ผู้นั้นอาจถูกมันจับกิน

ตำนานนี้จริง ๆ แล้วถูกสร้างขึ้นเพื่อกระตุ้นให้คนในครอบครัวทำงานในฤดูเก็บเกี่ยวให้เสร็จ โดยมีรางวัลเป็นเสื้อผ้าใหม่ในช่วงคริสต์มาส และช่วยส่งเสริมขนบธรรมเนียมเรื่องการให้ของขวัญของครอบครัว

ถึงแม้จะเป็นเรื่องเล่าแบบโบราณ แต่ยังคงเป็นส่วนหนึ่งของเทศกาลคริสต์มาสไอซ์แลนด์จนถึงทุกวันนี้

จากโทรลล์น่ากลัว สู่ซานต้าเวอร์ชันอบอุ่นของชาวไอซ์แลนด์

ตำนานดั้งเดิมของตัวละครเหล่านี้ค่อนข้างมืดหม่น แต่เมื่อเวลาผ่านไป ความเชื่อได้ผสมผสานกับวัฒนธรรมยุโรปอื่น ทำให้ภาพลักษณ์ของ Yule Lads เปลี่ยนไปมาก

• พวกเขาสวมเสื้อผ้าสีสด

• มีหน้าตาขี้เล่น

• เดินแจกขนม

• ถ่ายรูปกับนักท่องเที่ยวในเมืองหลวง

แต่สิ่งที่ยังคงอยู่คือ “คาแรกเตอร์เฉพาะตน” ของทั้ง 13 ตัว ที่ยังคงแสดงถึงอดีตของพวกเขาในตำนาน

ในขณะที่ Grýla และแมวคริสต์มาสถูกเล่าให้เบาลง แต่ยังมีให้เห็นในเทศกาล เช่น การตกแต่งบ้าน ป้ายงานเทศกาล และการแสดงสำหรับเด็ก

ความสำคัญทางวัฒนธรรมของตำนานคริสต์มาสไอซ์แลนด์

ตำนานของซานต้าไอซ์แลนด์สะท้อนหลากหลายมุมของสังคมและประวัติศาสตร์

1. สะท้อนความโหดร้ายของฤดูหนาวในไอซ์แลนด์
   ฤดูหนาวยาวนานและอันตราย เรื่องเล่าโทรลล์ช่วยให้คนระมัดระวังธรรมชาติและให้เกียรติสิ่งแวดล้อม

2. สร้างวินัยให้เด็กในสมัยโบราณ
   เรื่องเล่าของ Grýla และรางวัลจาก Yule Lads ช่วยให้เด็กตั้งใจทำงานและประพฤติดี

3. สื่อถึงความเชื่อทางคริสต์ศาสนาและธรรมชาติแบบพื้นบ้าน
   เป็นการผสมผสานระหว่างคำสอนทางศาสนากับนิทานพื้นบ้านแบบนอร์ดิก

4. ช่วยอนุรักษ์ตำนานและวัฒนธรรมไอซ์แลนด์ให้คงอยู่
   ปัจจุบันชาวไอซ์แลนด์ยังคงฉลองเทศกาลนี้อย่างจริงจัง ทำให้ตำนานมีชีวิตต่อไปในทุกยุคสมัย

เกร็ดน่ารู้เกี่ยวกับ Yule Lads และคริสต์มาสไอซ์แลนด์

• เด็กไอซ์แลนด์มักแขวนรองเท้าหรือถุงเท้าไว้ริมหน้าต่าง 13 คืน

• ถ้าเด็กดี จะได้ของเล็ก ๆ เช่น ขนม ช็อกโกแลต หรือของใช้

• ถ้าเด็กดื้อ จะได้ “มันฝรั่งเน่า”

• Yule Lads 13 ตัวจะมาถึงทีละวัน และจากไปทีละวันหลังคริสต์มาส

• ในเมืองหลวง Reykjavík จะมีรูปปั้นหรือกิจกรรมสนุก ๆ ของพวกเขาให้ชมในช่วงเทศกาล

สรุป: ตำนานซานต้าไอซ์แลนด์เต็มไปด้วยมนตร์เสน่ห์แบบดาร์กแต่เป็นเอกลักษณ์ที่ไม่เหมือนใคร

คริสต์มาสไอซ์แลนด์ไม่ได้มีแค่ควันไฟอุ่น ๆ และเสียงระฆังในเมือง มันยังเต็มไปด้วยเรื่องเล่าอันลึกลับ โทรลล์ ผู้คอยจับตาดูเด็กๆ และแมวยักษ์สุดน่ากลัว ทุกตัวละครมีบทบาทและความหมายที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับธรรมชาติและวัฒนธรรมของชาวไอซ์แลนด์

เรื่องราวของ Yule Lads, Grýla และ Jólakötturinn แสดงให้เห็นว่าความเชื่อของชาวไอซ์แลนด์ไม่ได้หยุดอยู่ที่ “ความสุข” เท่านั้น แต่ยังรวมถึงความกลัว บทเรียน และการเชื่อมโยงกับฤดูหนาวอย่างลึกซึ้ง

ทั้งหมดนี้รวมกันเป็นเสน่ห์พิเศษของเทศกาลคริสต์มาสแบบไอซ์แลนด์ — มืดมนเล็กน้อย แต่ทรงเสน่ห์และน่าจดจำอย่างมาก