พิธีม้าทรง คืออะไร เปิดความหมายพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ในเทศกาลกินเจ

ทุกครั้งที่ถึงช่วงเทศกาลกินเจ ภาพที่หลายคนจดจำได้ติดตาคือ พิธีม้าทรง พิธีกรรมที่เต็มไปด้วยความศรัทธา ความน่าเกรงขาม และภาพที่ชวนหวาดเสียว ไม่ว่าจะเป็นการใช้ของมีคมแทงร่างกาย หรือการเดินขบวนกลางถนน

แต่เบื้องหลังภาพที่หลายคนมองว่าโหดร้าย พิธีม้าทรงกลับเป็นพิธีกรรมโบราณที่ฝังรากลึกในวัฒนธรรมและความเชื่อของชุมชนชาวจีนในประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคใต้

พิธีม้าทรงคืออะไร และมีที่มาอย่างไร

พิธีม้าทรง คือพิธีกรรมที่เชื่อว่า เทพเจ้าจะลงมาประทับร่างมนุษย์ ผ่านร่างของผู้ที่เรียกว่า “ม้าทรง” เพื่อช่วยเหลือ ปัดเป่าสิ่งชั่วร้าย และคุ้มครองชุมชน

คำว่า “ม้า” ในที่นี้ หมายถึงพาหนะ หรือร่างที่เทพเจ้าใช้สื่อสารกับมนุษย์ ไม่ใช่ม้าตามความหมายทั่วไป

พิธีนี้มีรากฐานจากความเชื่อของชาวจีน โดยเฉพาะชาวจีนฮกเกี้ยน และถูกสืบทอดต่อเนื่องมาหลายชั่วอายุคน จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของประเพณีกินเจในประเทศไทย

ความเชื่อเบื้องหลังพิธีม้าทรง

หัวใจของพิธีม้าทรงคือ ศรัทธาในเทพเจ้า และความเชื่อว่าการเสียสละความเจ็บปวดทางร่างกายของม้าทรง จะช่วยรับเคราะห์แทนชุมชน

ความเชื่อสำคัญ ได้แก่

• เทพเจ้าจะคุ้มครองไม่ให้ม้าทรงบาดเจ็บรุนแรง

• การทรมานร่างกายเป็นการชำระล้างบาป

• เลือดของม้าทรงคือสัญลักษณ์ของการรับเคราะห์แทนผู้อื่น

สำหรับผู้ศรัทธา พิธีม้าทรงไม่ใช่การแสดง แต่คือการปฏิบัติหน้าที่อันศักดิ์สิทธิ์

ม้าทรงทำอะไรในพิธี และทำไมไม่เจ็บ

ระหว่างพิธี ม้าทรงจะอยู่ในสภาวะคล้ายหมดสติหรือถูกครอบงำ เชื่อว่าเป็นช่วงเวลาที่เทพเจ้าลงมาประทับร่าง

สิ่งที่ม้าทรงทำ ได้แก่

• ใช้ของมีคมแทงร่างกาย

• เดินบนของแหลมคม

• แสดงพฤติกรรมที่ผิดจากสภาวะปกติ

ตามความเชื่อ ม้าทรงจะไม่รู้สึกเจ็บปวด เพราะไม่ได้เป็นผู้ควบคุมร่างกายตนเอง แต่เป็นเทพเจ้าที่ทำหน้าที่ผ่านร่างนั้น

พิธีม้าทรงกับเทศกาลกินเจ

พิธีม้าทรงมักจัดขึ้นในช่วง เทศกาลกินเจ ซึ่งเป็นช่วงเวลาของการถือศีล งดเว้นเนื้อสัตว์ และชำระจิตใจ

การที่พิธีนี้เกิดขึ้นในช่วงกินเจ สื่อถึงแนวคิดของการเสียสละ ความบริสุทธิ์ และการอุทิศตนเพื่อส่วนรวม ทำให้พิธีม้าทรงกลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญของเทศกาลกินเจในหลายพื้นที่

มุมมองสังคมต่อพิธีม้าทรงในปัจจุบัน

ในยุคปัจจุบัน พิธีม้าทรงถูกมองจากหลายมุม

• บางคนมองว่าเป็นมรดกทางวัฒนธรรม

• บางคนตั้งคำถามด้านความปลอดภัยและเหตุผล

• คนรุ่นใหม่บางส่วนมองว่าเป็นเรื่องของความเชื่อส่วนบุคคล

แม้จะมีความเห็นที่หลากหลาย แต่พิธีม้าทรงยังคงดำรงอยู่ในฐานะพิธีกรรมที่สะท้อนศรัทธาและอัตลักษณ์ของชุมชน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับพิธีม้าทรง

Q: พิธีม้าทรงคืออะไร
A: เป็นพิธีกรรมที่เชื่อว่าเทพเจ้าลงมาประทับร่างมนุษย์เพื่อช่วยเหลือและคุ้มครองชุมชน

Q: ม้าทรงเจ็บไหม
A: ตามความเชื่อ ม้าทรงจะไม่รู้สึกเจ็บ เนื่องจากอยู่ในสภาวะเข้าทรง

Q: พิธีม้าทรงมีจริงหรือเป็นการแสดง
A: เป็นพิธีกรรมทางความเชื่อที่ปฏิบัติกันจริงในชุมชน ไม่ใช่การแสดง