นิ่วในถุงน้ำดี คืออะไร อาการ สาเหตุ และวิธีรักษาที่ควรรู้

นิ่วในถุงน้ำดี เป็นหนึ่งในโรคระบบทางเดินน้ำดีที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ หลายคนอาจมีนิ่วอยู่ในถุงน้ำดีโดยไม่รู้ตัว เพราะไม่แสดงอาการใด ๆ แต่ในบางราย นิ่วในถุงน้ำดีสามารถก่อให้เกิดอาการปวดรุนแรงและภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายได้

บทความนี้จะอธิบายเกี่ยวกับนิ่วในถุงน้ำดีอย่างเข้าใจง่าย ตั้งแต่ความหมาย อาการ สาเหตุ ไปจนถึงแนวทางการรักษาที่แพทย์ใช้ในปัจจุบัน

นิ่วในถุงน้ำดีคืออะไร

นิ่วในถุงน้ำดีคือก้อนแข็งที่เกิดจากการตกผลึกของสารต่าง ๆ ในน้ำดี เช่น คอเลสเตอรอลหรือเม็ดสีของน้ำดี นิ่วอาจมีขนาดเล็กเท่าเม็ดทราย หรือใหญ่จนเต็มถุงน้ำดี

ถุงน้ำดีมีหน้าที่เก็บน้ำดีที่สร้างจากตับ เพื่อช่วยย่อยไขมัน เมื่อมีนิ่วเกิดขึ้น อาจทำให้น้ำดีไหลเวียนผิดปกติ และก่อให้เกิดอาการหรือการอักเสบได้

สาเหตุของการเกิดนิ่วในถุงน้ำดี

การเกิดนิ่วในถุงน้ำดีมักเกิดจากความไม่สมดุลของสารในน้ำดี เช่น

• น้ำดีมีคอเลสเตอรอลสูงเกินไป

• ถุงน้ำดีบีบตัวได้ไม่ดี

• น้ำดีค้างอยู่ในถุงน้ำดีนาน

ปัจจัยเสี่ยงที่พบบ่อย ได้แก่

• อายุที่มากขึ้น

• เพศหญิง

• น้ำหนักเกินหรืออ้วน

• การลดน้ำหนักเร็วเกินไป

• ประวัติครอบครัวเป็นนิ่วถุงน้ำดี

อาการนิ่วในถุงน้ำดีที่พบบ่อย

ผู้ป่วยจำนวนมาก ไม่มีอาการ และตรวจพบจากการอัลตราซาวด์โดยบังเอิญ แต่เมื่อมีอาการ มักแสดงออกดังนี้

• ปวดท้องด้านขวาบน หรือใต้ลิ้นปี่

• ปวดร้าวไปที่หลังหรือหัวไหล่ขวา

• คลื่นไส้ อาเจียน

• แน่นท้องหลังรับประทานอาหารมัน

อาการปวดมักเกิดขึ้นเป็นพัก ๆ และอาจรุนแรงจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน

นิ่วในถุงน้ำดีอันตรายหรือไม่

นิ่วในถุงน้ำดีอาจไม่อันตราย หากไม่มีอาการ แต่หากปล่อยไว้โดยไม่รักษาในรายที่มีอาการ อาจเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น

• ถุงน้ำดีอักเสบ

• การติดเชื้อ

• นิ่วหลุดไปอุดตันท่อน้ำดี

• ตับอ่อนอักเสบ

ดังนั้น หากมีอาการปวดซ้ำ ๆ หรือรุนแรง ควรรีบพบแพทย์เพื่อประเมินการรักษาที่เหมาะสม

วิธีรักษานิ่วในถุงน้ำดีมีกี่วิธี

แนวทางการรักษา สุขภาพ นิ่วในถุงน้ำดี ขึ้นอยู่กับอาการ ขนาด และภาวะแทรกซ้อน โดยทั่วไปมีหลายวิธี ได้แก่

1. เฝ้าระวังอาการ

ในผู้ที่ไม่มีอาการ แพทย์อาจแนะนำให้ติดตามอาการโดยไม่ต้องรักษาทันที

2. การใช้ยา

ในบางกรณี อาจใช้ยาช่วยละลายนิ่ว แต่ต้องใช้เวลานาน และเหมาะกับนิ่วบางชนิดเท่านั้น

3. การผ่าตัดถุงน้ำดี

เป็นวิธีที่ใช้บ่อยและได้ผลดีที่สุด โดยเฉพาะการผ่าตัดแบบส่องกล้อง ซึ่งแผลเล็ก ฟื้นตัวเร็ว และลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ

แพทย์จะเป็นผู้พิจารณาวิธีที่เหมาะสมที่สุดสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

หลังรักษานิ่วในถุงน้ำดี ควรดูแลตัวเองอย่างไร

หลังการรักษา โดยเฉพาะการผ่าตัดถุงน้ำดี ผู้ป่วยควร

• ปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร

• ลดอาหารไขมันสูง

• รับประทานอาหารให้เป็นเวลา

• ปฏิบัติตามคำแนะนำแพทย์อย่างเคร่งครัด

ร่างกายสามารถปรับตัวได้แม้ไม่มีถุงน้ำดี และผู้ป่วยส่วนใหญ่กลับไปใช้ชีวิตปกติได้

ใครบ้างเสี่ยงเป็นนิ่วในถุงน้ำดี

กลุ่มเสี่ยงที่ควรระวัง ได้แก่

• ผู้หญิงอายุ 40 ปีขึ้นไป

• ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน

• ผู้ที่รับประทานอาหารไขมันสูงเป็นประจำ

• ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นนิ่ว

เมื่อไหร่ควรไปพบแพทย์

ควรไปพบแพทย์ทันที หากมีอาการ

• ปวดท้องรุนแรงและไม่หาย

• มีไข้ร่วมกับปวดท้อง

• ตัวเหลือง ตาเหลือง

• อาเจียนมากผิดปกติ

อาการเหล่านี้อาจบ่งบอกถึงภาวะแทรกซ้อนที่ต้องรักษาอย่างเร่งด่วน

ป้องกันนิ่วในถุงน้ำดีได้หรือไม่

แม้ไม่สามารถป้องกันได้ 100% แต่สามารถลดความเสี่ยงได้โดย

• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม

• หลีกเลี่ยงการลดน้ำหนักเร็วเกินไป

• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์

• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

สรุป นิ่วในถุงน้ำดี รู้เร็ว รักษาได้ ลดภาวะแทรกซ้อน

นิ่วในถุงน้ำดี เป็นโรคที่พบได้บ่อย และอาจไม่แสดงอาการในระยะแรก แต่หากมีอาการหรือปล่อยไว้ อาจก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ การรู้เท่าทันอาการ เข้ารับการตรวจ และรักษาตามคำแนะนำแพทย์ คือวิธีที่ดีที่สุดในการดูแลสุขภาพถุงน้ำดีในระยะยาว